Alfabet kresowy - I jak… Inflanty 🗺️

Inflanty to kraina historyczna usytuowana między Zatoką Ryską, rzeką Dźwiną, Estonią i jeziorem Pejpus (dziś ich obszar zajęty jest przez Łotwę i Estonię) 📍

Region ten zamieszkały był na południu przez ludność bałtycką, a na północny przez ugrofińską. W ciągu XIII i XIV stulecia został podbity i schrystianizowany przez Zakon Kawalerów Mieczowych. Na jego obszarze powstało pięć państw: Zakon Kawalerów Mieczowych, biskupstwo Ozylii, archidiecezja ryska, biskupstwo Dorpatu i biskupstwo Kurlandii. Razem tworzyły one Konfederację Inflancką, która od XIV wieku była silnie związana Zakonem Krzyżackim. Po klęskach Krzyżaków w bitwie pod Grunwaldem (1410 r.) i w wojnie trzynastoletniej (1454-1466 r.) oraz likwidacji tego państwa w 1525 roku sama Konfederacja zaczęła upadać 🏚️

W 1561 roku mistrz zakonu inflanckiego Gotthard Kettler złożył w Wilnie hołd lenny królowi Polskiemu Zygmuntowi II Augustowi. Na jego mocy otrzymał jako dziedziczne księstwo Kurlandię, a samo państwo zakonne zostało sekularyzowane. Pozostała część Inflant znalazła się w graniach państwa polskiego, a po powstaniu Rzeczypospolitej Obojga Narodów zarządzano nią jako kondominium Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego ⚖️ 

O zdominowany przez protestantów teren Inflant w XVI, XVII i XVIII wieku toczyły się wojny między Rzeczpospolitą, Danią, Szwecją i Rosją. Początkowo Rzeczypospolitej udało się utrzymać władzę nad tym obszarem, co potwierdzał pokój w Jamie Zapolskim z 1582 roku, jednak mniej szczęścia przyniosły zmagania w XVII stuleciu. W ich trakcie Szwecja zdobyła większość Inflant, a Rzeczpospolitej pozostał fragment w okolicach Dyneburga, Rzeżycy i Marienhausen, który nazywany był Inflantami polskimi ⚔️

W 1721 roku na mocy pokoju w Nystad zajęta wcześniej przez Szwedów większa część Inflant została podporządkowana Rosji. Wraz z pierwszym rozbiorem Rzeczpospolitej tzw. Inflanty polskie także zostały włączone do Rosji. Na początku XIX wieku stały się częścią guberni witebskiej. Dopiero po I wojnie światowej na terenie historycznych Inflant powstały niezależna państwa Łotyszy i Estończyków 👨‍👩‍👧‍👦

Od średniowiecza na teren Inflant silnie oddziaływała kultura niemiecka, co miało związek z istnieniem na tym obszarze państwa zakonnego. Przez stulecia elity i ludność miejska posługiwała się językiem niemieckim, a ludność wiejska łotewskim lub estońskim. Na terenie tzw. Inflant polskich, w szczególności od drugiej połowy XVII wieku, następowała polonizacja i rekatolizacja. W związku z tym przedstawiciele tamtejszej szlachty pochodzenia niemieckiego dostarczyli Polsce pokaźną grupę wybitnych i zasłużonych rodów, jak np. Denhoffów, Rejtanów, Tyzenhauzów, Grothusów, Korffów, Romerów, Mohlów, Weyssenhoffów, Platerów, Manteufflów i innych 👨‍🏫

W dzisiejszym poście prezentujemy mapę Inflant sporządzoną przez Joannesa Portantiusa w 1573 roku 👨‍🎨