Kartka z kalendarza 🗓️

Do Wilna zakon jezuitów został sprowadzony w 1569 roku przez biskupa Waleriana Protasiewicza. Rok później w mieście założono ich kolegium, a w 1579 roku król Stefan Batory przekształcił je w akademię. Była to druga po Krakowie wyższa placówka oświatowa na ówczesnych ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jej pierwszym rektorem był Piotr Skarga 👨‍🏫

Uczelnia miała za zadanie rozszerzać katolicyzm i kulturę zachodnią na Litwie oraz w państwach sąsiednich. Akademia początkowo posiadała dwa wydziały: teologii oraz sztuk wyzwolonych z filozofią. Dopiero król Władysław IV Waza w 1640 roku zezwolił na utworzenie wydziału lekarskiego i prawnego, co oznaczało powstanie w pełni uniwersytetu. Szczególny rozkwit Akademii Wileńskiej przypadł na połowę XVII wieku, kiedy to kształciło w jej murach wielu wybitnych nauczycieli polskich i zagranicznych 📚

Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku placówka została przejęta przez Komisję Edukacji Narodowej i zyskała miano Szkoły Głównej Litewskiej. W 1803 roku została zatwierdzona przez cara Aleksandra I jako imperatorski Uniwersytet w Wilnie. Wtedy to instytucja przeżywała swój największy rozwój. W 1830 roku miała 1322 studentów, co było większą liczbą niż uniwersytet w Oksfordzie i inne uczelnie w Rosji. Studenci tworzyli organizacje młodzieżowe, samokształceniowe i patriotyczne. Okres ten skończył się jednak po porażce powstania listopadowego, kiedy to placówkę zamknięto. W jej miejsce powołano Akademię Medyko-Chirurgiczną i Akademię Duchową, które i tak w 1842 roku przeniesiono do Petersburga 🔒

W 1919 roku, dekretem Naczelnika Państwa, wskrzeszono uczelnię pod nazwą Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie. Okres międzywojenny to kolejny pomyślny czas w jej dziejach. Placówka posiadała 6 wydziałów, a w jej murach kształciło się nawet blisko 4 tysiące studentów 👨‍🎓

W 1939 roku władze litewskie zamknęły placówkę i zastąpiły ją własnym - litewskim odpowiednikiem. Wydziały polskiego uniwersytetu podczas II wojny światowej działały w podziemiu. W 1945 roku zreorganizowano uczelnię według modelu sowieckiego. Po upadku ZSRR placówce nadano nazwę Vilniaus Universitetas i pod nią funkcjonuje do dziś. Tradycje przedwojennego polskiego uniwersytetu kontynuowane są na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu ⏳

Uczelnia wileńska jest niezwykle zasłużoną instytucją dla kultury polskiej. Związane z nią były wybitne jednostki, jak np.: Jakub Wujek, Franciszek Bohomolec, Adam Naruszewicz, Adam Mickiewicz, Joachim Lelewel, Paweł Jasienica, czy Władysław Dziewulski 🎓

W dzisiejszym poście prezentujemy widok na kompleks Uniwersytetu Wileńskiego z dziedzińcem Piotra Skargi, kościołem św. Janów oraz Aulą Kolumnową (z lewej). Obraz z pierwszej połowy XIX wieku 🖼️