Ty nie możesz przyjść do muzeum, muzeum przyjdzie do Ciebie, odc. 3

Z cyklu: „Ty nie możesz przyjść do muzeum, muzeum przyjdzie do Ciebie”, odc. 3

Łacina na Zamku

 

Chyba mylą się ci, którzy uważają, że łacina stała się językiem martwym po upadku imperium rzymskiego. Przez następne tysiąc lat z dużym okładem była ona językiem żywym, mimo że nie istniał już naród, który miałby prawo powiedzieć, że jest ona jego ojczystą mową. Ale łacinę szczególnie upodobali sobie Polacy w XVI i XVII wieku, i w tym przypadku można powiedzieć, wyjątkowo, że dla Polaków, przede wszystkim narodu szlacheckiego, ale też niektórych przedstawicieli innych stanów, obok polszczyzny była ona drugim językiem narodowym. Szlachta polska biegle łaciną władała, i w mowie, i w piśmie, wyróżniając się tym na tle Europy i budząc często jej podziw. Jak daleko my, współcześni, odbiegliśmy od tamtych czasów! Czasów, kiedy to, jak głosi anegdota, przybyły z Siedmiogrodu król Stefan Batory, nie znający polskiego i z Polakami porozumiewający się w mowie Cezara, radził pewnemu młodzieńcowi: „Disce, puer, latine, ego te faciam mości panie” – „Ucz się, chłopcze, łaciny, a ja cię uczynię mości panem” – i radził dobrze. Warto sobie te czasy od czasu do czasu powspominać, na przykład uważnie wpatrując się w mury brzeskiego zamku.

Bowiem łaciny ci u nas dostatek. Spójrzmy choćby na budynek bramny od strony dziedzińca. W oprawie otworu bramy widnieją, wśród licznych ozdobnych detali, w oprawie misternych kartuszy, tarcze herbowe Jerzego II i Joachima, elektora brandenburskiego, ojca Barbary. A obok łacińskie inskrypcje, informujące, do których to „najjaśniejszych książąt” te „insygnia” przynależą:

INSIGNIA ILLVSTRTISSIMI PRINCIPIS GEORGII DUCIS SILESIAE LEGNICENSIS ET BREGENSIS MDLI

INSIGNIA ILLVSTRTISSIMI PRINCIPIS ELECTORIS IOACHIMI MARCHIONIS BRANDENBURGENISIS MDLI

Taka dzisiaj ciekawostka nie tylko dla filologów klasycznych, dla studiujących łacinę i epigrafikę rzymską czy na rzymskiej wzorowaną, ale dla wszystkich chcących być z historią za pan brat.

Start typing and press Enter to search